En toen was ik Europeaan

door Sophienne Bos

Hoe een intensieve training course met deelnemers uit verschillende landen mij veranderde.

Het Oekraïne referendum, de Brexit, in de media wordt voortdurend kritiek geuit op Europa. Toch voel ik me sinds kort voor het eerst Europeaan. Via de stichting Shokkin’ Group Nederland ging ik in oktober 2016 op een training course in Georgië, waar ik samen met deelnemers uit 10 verschillende landen trainingen kreeg over educatieve spellen.

Nederlander
Voordat ik naar Georgië ging was Europa voor mij niet meer dan een continent, niets meer. Ik was Nederlander.
Ik reis graag, in de afgelopen jaren bezocht ik Budapest, Berlijn, Parijs en Londen. Ik vind het heerlijk om andere culturen op te snuiven, mensen te leren kennen met eigen gebruiken en eigen gewoontes. Ik sprak met hen, maar het bleven altijd buitenlanders.
Nu, in Georgië, verdween dit gevoel. We werden ‘familie’, een groep van gelijkgestemden. Allemaal Europeanen die allemaal op hun eigen wijze hun leven leiden. Met grote verschillen maar ook overeenkomsten.

 

Intercultureel
Shokkin’ Group Nederland werkt samen met Shokkin’ Group organisaties door heel Europa en zendt jongeren op uitwisselingen en jongerenwerkers op training courses in alle landen die meedoen.
Bij de training in Georgië waren deelnemers uit Armenië, Denemarken, Estland, Georgië, Moldavië, Nederland, Polen, Roemenië, Spanje en Tsjechië. Op de interculturele avond, die bij elke training course van Shokkin’ Group wordt georganiseerd, aten en dronken we voedsel dat iedereen uit zijn eigen land had meegenomen. We aten snoep van gedroogd fruit met noten, verschillende soorten vlees, chocolade gevuld met een soort kaascrème, gedroogd brood en nog veel meer. We proefden zowel de sangria uit Spanje als de warme, kruidige wijn met rozijnen en kruidnagel uit Denemarken. Onder al dat eten en drinken danste ik op muziek uit alle landen. Druk in onze handen klappend, heupwiegend op het ene nummer, dan weer met de handen op de rug terwijl de benen alle kanten op gingen en de knieën zo dicht bij de grond kwamen dat het bijna onmogelijk leek.
De laatste avond hadden we een traditionele Sopra: samen aten we Georgisch voedsel en dronken we samen wijn. Onder de maaltijd werden, zoals de traditie voorschrijft, speeches gehouden. We keken naar adembenemende traditionele dansen afgewisseld met live muziek.

 

Informeel leren
Niet alleen het feit dat we in een vreemd land waren, elkaars voedsel aten en met elkaar het gesprek aan gingen maakte de ervaring multicultureel, maar ook het trainingsteam kwam uit verschillende landen. De ene trainer kwam uit Estland, de ander uit Polen. Zij werden geholpen door een Spanjaard en een Georgiër.
We werkten veel samen in groepen waarvan de samenstelling zoveel mogelijk gewisseld werd. Zo brainstormde ik de ene keer met iemand uit Moldavië en een volgend moment was ik in discussie met iemand uit Roemenië. Ook buiten de trainingen om hadden we interessante gesprekken en discussies over elkaars cultuur en gebruiken.
Onder het eten werden we geattendeerd op het feit dat de borden hier zoveel kleiner waren dan in Denemarken. Voortdurend kwamen de cultuurverschillen in het normale leven naar boven. Er werd vergeleken hoe we leefden en welke vanzelfsprekendheden we allemaal hadden. Vooroordelen werden ontkracht, maar soms ook bevestigd. We praatten niet meer over elkaar maar met elkaar.

 

Erasmus+
De training courses die Shokkin’ Group organiseert worden (grotendeels) gefinancierd door Erasmus+, volgens de website van Erasmus+ (http://www.erasmusplus.nl/over-erasmus/wat-is-erasmus) het Europese subsidieprogramma voor jeugd, onderwijs en sport. De gedachte achter Erasmus+ is dat mensen zich voortdurend kunnen ontwikkelen: een leven lang leren.
Dankzij de subsidie die deze projecten ontvangen zijn ze toegankelijk voor iedereen. In onze groep zat bijvoorbeeld een jonge vrouw die ondanks haar schulden toch bij onze Shokkin´ trainingen kon zijn omdat haar reis, hotel en eten werden vergoed. Zonder tegemoetkoming had ze nooit deze geweldige lifechanging experience kunnen meemaken.

 

Europese Unie
De EU zet zich in voor gelijke kansen voor iedereen. Zij stelt drie prioriteiten voor de komende jaren: aandacht voor sociale inclusie, participatie van alle jongeren en makkelijkere toegang tot de arbeidsmarkt (Vereniging Nationale Jeugdraad, 2016).
Al deze drie punten heb ik daadwerkelijk ervaren op de training course in Georgië. We waren één. Ik kan niet voor de anderen spreken, maar ik kreeg het idee dat we allemaal iets wilden doen. We praatten over hoe we elkaar konden helpen, hoe we nieuwe projecten konden opzetten. We wilden allemaal onderdeel zijn van iets groters. Wat dat groters was wist ik destijds niet. Maar nu, na langer nadenken, na terug te zijn in Nederland, merk ik verandering. Ik heb opeens de neiging het op te nemen voor Europa in verschillende discussies. Ik kom op voor andere landen als deze door Nederlanders negatief worden weggezet.
Dat groters is Europa. Om samen te werken aan een betere wereld. Met onze gedeelde inzichten, cultuur en opvoeding kunnen we elkaar wellicht perfect aanvullen. Dit zou zoveel beter zijn dan wat er nu gebeurt, landen die uiteen worden gedreven en elkaar allemaal proberen te overschreeuwen.

 

Europese jongeren
Begin 2016 deed ik mee aan een vragenlijst over hoe ik me voel. Iedere Europese jongere uit generation-what mocht deze vragenlijst invullen. Ik was deze vragenlijst eigenlijk alweer vergeten totdat ik plots Europeaan was. Hoe denken wij eigenlijk? De jongeren uit Europa.
Gevoed door nieuwsgierigheid zocht ik de website (http://www.generation-what.nl/europe/map/europe) terug. De eerste vraag die ik zocht was ‘Voel je je Europees?’ Deze vraag is door 540.597 respondenten beantwoord uit 31 landen (21 november 2016). In alle landen heeft de meerderheid ‘ja’ geantwoord. Op de vraag ‘Voel jij je het meest onderdeel van.. jouw stad of regio/jouw land/Europa/De wereld’ wordt voornamelijk geantwoord met ‘Jouw land’, maar ook met ‘Europa’.
Deze enquête toont aan dat ik niet de enige ben die zich Europeaan voelt. Gelukkig. Maar waarom zie ik dat dan niet terug om mij heen? (in het nieuws, talkshows etc.)

 

Interrailen
Een vriend van mij is twee zomers gaan interrailen. Hij heeft vergelijkbare ervaringen met Europa als ik. Hij heeft vrienden in verschillende landen en voelt een verbondenheid met deze mensen. Niet lang geleden zag ik op Facebook een post voorbij komen dat Europa iedereen voor zijn 18,e verjaardag een interrailticket wil geven, zodat iedereen een maand vrij door Europa kan reizen.
Dit lijkt mij een prachtig idee, wat deze saamhorigheid die ik nu voel kan verbreden. De NOS (2016) twijfelt of het een propagandastunt voor Europa is. Wie weet is dat zo. Net als mijn door Europa gesubsidieerde training course in Georgië. Propaganda of niet, ik geloof dat wij jongeren wijs en slim genoeg zijn om een eigen oordeel te vormen. We houden niet van Europa omdat zij onze reizen subsidieert, nee wij worden Europeaan omdat we andere mensen ontmoeten en daarmee het gesprek aangaan. De verschillen en vooral de gelijkenissen zien.

Sprekend uit ervaring denk ik dat dit, zoals het interrailticket of een training course met deelnemers uit verschillende landen, mooie manieren zijn om ons voor te bereiden op een toekomst waar Europa meer is dan een continent, welke we de schuld kunnen geven van alles wat mis gaat in de landen. Ik denk dat we dankzij dergelijke initiatieven een Europa kunnen creëren zoals het ooit bedoeld is: om gezamenlijk verder te komen op een plek waar we ons veilig voelen.

 

IMG-20161020-WA0003

 

Literatuur:

Vereniging Nationale Jeugdraad (2016, 9 februari) EU Jeugdrapport: hoe gaat het met jongeren in Europa? Geraadpleegd op http://www.njr.nl/ervaren/euyouthreport

NOS (2016, 4 oktober) Gratis interrailen: propaganda of meer begrip voor Europa? Geraadpleegd op http://nos.nl/artikel/2135960-gratis-interrailen-propaganda-of-meer-begrip-voor-europa.html